GOGOLJEV DISKO: NEOBIČNA KNJIGA KOJU ĆETE ČITATI VIŠE PUTA

Pavo Marsin ponovo se pojavljuje na srpskoj književnoj sceni, ovaj put knjigom Gogoljev disko, čija je radnja smeštena u bliskoj budućnosti (ili je bolje reći – u paralelnom svetu), u provincijskom estonskom gradu Viljandiju.

Rusija – u obliku vaskrslog carstva – pobedila je NATO i povratila baltičke države okončavajući njihov kratak period nezavisnosti.

Talin i Tartu su uništeni i većina estonskog naroda je deportovana. Uvodna poglavlja romana upoznaju nas sa glavnim likovima, šarenolikoj, komičnoj skupini sitnih lupeža, uglavnom Rusa koji su se nedavno naselili u Viljandiju, od kojih su neki zasnovani na ličnostima iz pravog života.

Istočnoevropski gradić naselili su novi stanovnici posle rata u imaginarnoj budućnosti. Dok smireno obavljaju svakodnevne poslove, živote naseljenika, lišene sećanja, poremeti iznenadno vaskrsenje klasičnog ruskog pisca Nikolaja Gogolja.

Gogolj (koji je ustao iz mrtvih)  uzburkava lokalni intelektualizam i, u nekim slučajevima, obrće ga naglavačke.

Treba pomenuti da Gogolj – kojem je pisac dodao elemente Isusa, Volanda, čak i Golema – nije glavni junak dela: U centru pažnje je harlekinska zajednica Viljandija uglavnom intelektualaca i nitkova, čiji se već čudni životi ukrštaju sa Golemom-Gogoljem koji govori u parabolama, i time su zauvek izmenjeni.

Ova uvrnuta fikcija koja podseća na Bulgakova, Pelevina – Gogoljev disko je nesumnjivo Matsinovo najsnažnije delo.

Njegova karakteristično kriptična, haotična radnja i intertekstualnost, koje mogu biti teške za običnog čitaoca, povukle su se donekle, ali nisu sasvim nestale!

Snage Matsinovog energičnog unutrašnjeg sveta dodatno su pojačane u Gogoljevom disku: bizarna atmosfera nalik snu naseljena šarenolikim likovima i apsurdnim situacijama. Upijajući uticaje iz istorije, alhemije, misticizma i književnosti, Matsin ovde nudi jasniji tekst, dok istovremeno ne gubi svoju sposobnost da kreira čaroban i groteskan svet, koji ne može da se potčini klasifikaciji žanra.

U nedostatku boljeg opisa, Gogoljev disko može se nazvati nestašnom distopijom ili alegorijskom groteskom. To je knjiga koja je istovremeno i antiutopija i sopstvena parodija.

U svakom slučaju, sa Matsinovom dubokom fantazijom ne može da se meri većina estonskih pisaca naučne fantastike.

Dodatni dragulj u Gogoljevom disku je piščev opis Viljandija, grada smeštenog u brdima južne Estonije, koja je blagoslovena vidicima koji više liče na norveške nego na estonske. Matsin prikazuje grad i kao moderno i kao zastarelo mesto, iako su njegovi opisi određenih lokaliteta izvor radosnog prepoznavanja za čitaoce kojima je poznat Viljandi. Autentičnost društvenih okolnosti knjige i njeni neverovatni događaji osnova su da se ona klasifikuje kao magijski realizam, ali slike koje Matsin prikazuje suviše su nemirne da bi se ograničile takvom oznakom; osećaj slobode koji kulja iz njegovog pisanja isuviše je snažan.

Kombinujući osećaj za humor, apsurtnost i erudiciju, pisac je stvorio originalnu i oslobađajuću viziju koja nudi čak i naravoučenije: čak i kada se situacije ili uslovi drastično promene, život može da se nastavi dalje i da nas iznenadi.