NA DANAŠNJI DAN 01. MART

1891 – Rođen je Stanislav Vinaver, jedan od najznačajnijih protagonista moderne srpske književnosti posle Prvog svetskog rata.

U završnom razredu gimnazije u Šapcu, zbog verbalnog sukoba sa profesorom biva izbačen iz škole. Prelazi u Prvu beogradsku gimnaziju gde maturira 1909. godine.

Nedugo potom odlazi u Pariz na Sorbonu na studije matematike, fizike i muzike (matematiku mu predaje čuveni Poenkare, filozofiju Anri Bergson, a muziku pijanistkinja Vanda Landovska).

Godine 1911. objavljuje svoje prvo delo: zbirku pesama posvećenu svojoj prerano preminuloj sestri „Mjeća“, a knjige „Misli“ i „Priče koje su izgubile ravnotežu“ izlaze iz štampe dve godine kasnije.

Autor je Manifesta ekspresionizma i pokretač mnogih zajedničkih poduhvata mladih pisaca, a bio je i novinar, feljtonista, polemičar i prevodilac.

Najpopularnijim njegovim delom smatra se “Pantologija novije srpske pelengirike” (1922) u kojoj je parodirao “Antologiju novije srpske lirike” Bogdana Popovića.

Vinaver je bio i ostao najpoznatiji parodičar srpske književnosti. Oštar i otvoreno prezriv prema mnogim ustaljenim literarnim veličinama, od njegovog britkog jezika malo je ko uspeo da se sakrije. Zbog toga je neretko bivao ismevan, ali i otvoreno napadan. Vinaver se branio: „Ako izdamo smeh izdaćemo život“.

1958 – Umro je srpski vajar Toma Rosandić, prvi rektor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu, član Srpske akademije nauka i umetnosti.

Toma Rosandić se pored vajanja bavio predano i pedagoškim radom. Sa Milanom Kašaninom, Petrom Dobrovićem i Milom Milunovićem je izveo transformaciju privatne i od države subvencionisane Umetničko-zanatske škole u Akademiju likovnih umetnosti (1937).

Izbavivši se od snažnog Meštrovićevog uticaja, naročito prepoznatljivog u sugestivnom izražavanju pokreta, ali i psihološkim osobenostima figura, ne odričući se literarnih tema, Rosandić s vremenom iznalazi sopstveni stil i izraz – mek a ipak moćan, suptilan i nežne i tanane strukture a jak, koji će postati uzor mnogim posleratnim generacijama, i zadržati se do danas.

Izradio je veliki broj javnih spomenika, među kojima veliku grupu “Igrali se konji vrani” ispred Skupštine Jugoslavije (danas Skupštine Srbije) u Beogradu i skulpturu “Umorni borac” na Kalemegdanu.

 

NAPOMENA: Korišćeni delovi teksta Bojana Hodžića Kosorića “Stanislav Vinaver – Capo di Tutti Capi srpskog jezika” i  teksta Laure Barne Igrali se likovi Rani